คนธรรมดาจับกุมผู้กระทำผิดได้หรือไม่
เราเข้าใจกันว่า คนที่จะจับกุมคนอื่นได้นั้นจะต้องเป็นตำรวจเท่านั้น
แต่ความจริงแล้วกฎหมายได้เขียนไว้ว่า การจับกุมผู้กระทำผิดนั้นเป็นอำนาจและหน้าที่ของพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ
ความหมายของคำว่า "พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจ"
คือ เจ้าพนักงานซึ่งกฎหมายให้มีอำนาจและหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน
รวมทั้งพัสดี เจ้าพนักงานกรมสรรพาสามิต กรมศุลากร กรมเจ้าท่า พนักงานตรวจคนเข้าเมือง
และเจ้าพนักงานอื่นๆ ซึ่งมีหน้าที่ต้องจับกุมหรือปราบปราม ดังนั้น
นอกจากตำรวจแล้ว ผู้ว่าราชการจังหวัด นายอำเภอ ปลัดอำเภอ ฯลฯ ซึ่งจัดอยู่ในประเภทพนักงานฝ่ายปกครอง
จึงมีอำนาจหน้าที่จับกุมคนทำความผิดได้ทุกประเภท แม้ว่าความผิดนั้นๆ
จะมีเจ้าพนักงานโดยเฉพาะอยู่แล้ว เช่น ความผิดตามกฎหมายศุลกากร กฎหมายสรรพสามิต
ทางตำรวจ นายอำเภอ ปลัดอำเภอ ก็มีอำนาจหน้าที่ในการจับกุมได้เช่นกัน
สำหรับคนธรรมดา กฎหมายระบุไว้ว่าราษฎรจะจับผู้อื่นไม่ได้
เพราะไม่ได้เป็นเจ้าพนักงานจึงไม่มีอำนาจและหน้าที่ในการจับกุมผู้ใด
แต่กฎหมายยกเว้นไว้ให้คนธรรมดามีอำนาจที่จะจับกุมผู้กระทำผิดได้เฉพาะในบางกรณีเท่านั้น
คือ
1.เมื่อเจ้าพนักงานร้องขอให้ช่วยจับ
กรณีนี้จะต้องเป็นเรื่องที่มีหมายจับอยู่แล้ว
ไม่ว่าจะเป็นความผิดฐานใดก็ตาม และเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามกฎหมายหรือจับตามหมายจับนั้น
ได้ร้องขอความช่วยเหลือจากบุคคลใกล้เคียงเพื่อจัดการจับกุมผู้กระทำผิดตามหมายจับนั้น
แต่จะบังคับให้คนธรรมดาช่วยโดยอาจเกิดอันตรายแก่ราษฎรนั้นไม่ได้
ข้อนี้ต้องพึงระวังให้ดีว่าถ้าเป็นกรณีที่เจ้าพนักงานจะจับกุมโดยไม่มีหมายจับ
แม้เจ้าพนักงานจะร้องขอให้คนธรรมดาช่วยจับ คนธรรมดาก็ไม่มีอำนาจในการจับกุม
มีข้อสังเกตว่าคำร้องขอของเจ้าพนักงานเช่นนี้ไม่ถือเป็นคำสั่งของเจ้าพนักงาน
ดังนั้น คนธรรมดาผู้ได้รับคำร้องขอจะปฏิบัติตามคำร้องขอนั้นหรือไม่ก็ได้
2.เมื่อพบการกระทำผิดซึ่งหน้าเฉพาะความผิดประเภทที่กฎหมายระบุไว้
คำว่า
"ความผิดซึ่งหน้า" ได้แก่ความผิดซึ่งเห็นกำลังกระทำหรือพบในอาการใดซึ่งแทบจะไม่มีความสงสัยเลยว่าคนนั้นได้ทำความผิดมาแล้วสดๆ
กรณีนี้คนธรรมดาผู้พบการกระทำผิดนั้นสามารถเข้าทำการจับกุมได้ทันทีโดยไม่ต้องคอยให้เจ้าพนักงานร้องขอ
อย่างไรก็ดีอำนาจในการจับกุมของคนธรรมดาตามข้อ
2 นี้ค่อนข้างจะมีขอบเขตจำกัดอยู่ เฉพาะแต่ความผิดประเภทที่ระบุไว้ในท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาเท่านั้น
และต้องเป็นกรณีที่พบการกระทำผิดซึงหน้าอีกด้วย ความผิดซึ่งหน้าที่ระบุอยู่ในบัญชีท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามีดังนี้
1.ประทุษร้ายต่อพระบรมราชตระกูล
2.ขบถภายในพระราชอาณาจักร
3.ขบถภายนอกพระราชอาณาจักร
4.ความผิดต่อทางพระราชไมตรีกับต่างประเทศ
5.ทำอันตรายแก่ธงหรือเครื่องหมายของต่างประเทศ
6. ความผิดต่อเจ้าพนักงาน
7.ความผิดฐานหลบหนีจากที่คุมขัง
8 ความผิดต่อศาสนา
9.การก่อการจลาจล
10.กระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน
11.ปลอมแปลงเงินตรา
12.ข่มขืนกระทำชำเรา
13.ประทุษร้ายแก่ชีวิต
14. ประทุษร้ายแก่ร่างกาย
15.ความผิดฐานกระทำให้เสื่อมเสียอิสรภาพ
16.ลักทรัพย์
17.วิ่งราว ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ และโจรสลัด
18.กรรโชก ความผิดเหล่านี้ถือเป็นความผิดซึ่งหน้าซึ่งราษฎรมีอำนาจจับได้โดยไม่ต้องมีหมาย
3.เมื่อคนธรรมดาผู้เป็นนายประกันผู้ต้องหาหรือจำเลยที่ได้หลบหนีประกัน
หรือจะหลบหนีประกัน โดยเฉพาะเมื่อไม่สามารถจะขอความช่วยเหลือจากเจ้าพนักงานให้จับกุมได้ทันท่วงทีเท่านั้น
การจับกุมโดยประชาชนคนธรรมดาตามที่กล่าวมาทั้ง
3 กรณีนี้ เป็นเพียงอำนาจตามกฎหมายที่จะจับกุมได้เท่านั้น แต่ไม่ใช่เป็นหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติ
และถ้าเป็นกรณีอื่นนอกเหนือจากที่กล่าวมานี้คนธรรมดาก็ไม่มีอำนาจจับกุมนะครับ
ขืนไปจับ อาจถูกจับติดคุกเสียเองก็ได้
เรียบเรียงโดย คุณพิทยา ลำยอง
กลับหน้าหลัก
|
